ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (Vijayanagara Empire)

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1336 ರಿಂದ 1646 ರವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳು

ಹಕ್ಕ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಮನೆತನಗಳು:

• ಸಂಗಮ ಮನೆತನ: ಹರಿಹರ I, ಬುಕ್ಕರಾಯ I, ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯ.
• ಸಾಳುವ ಮನೆತನ: ಸಾಳುವ ನರಸಿಂಹ.
• ತುಳುವ ಮನೆತನ: ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ (ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆ).
• ಅರವೀಡು ಮನೆತನ: ಆಲಿಯ ರಾಮರಾಯ ಮತ್ತು ಇತರರು.

ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ವಿಜಯನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.

• ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ: ಇವನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ 'ಅಮುಕ್ತಮಾಲ್ಯದ' ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 'ಜಾಂಬವತಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ' ರಚಿಸಿದನು.
• ಅಷ್ಟದಿಗ್ಗಜರು: ಇವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಸಾನಿ ಪೆದ್ದಣ್ಣ ಮತ್ತು ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಮುಖರು.

ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭೇಟಿ

ಪ್ರವಾಸಿಗ	ದೇಶ	ವಿವರಣೆ
ನಿಕೋಲೋ ಕಾಂಟಿ	ಇಟಲಿ	ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದನು.
ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್	ಪರ್ಷಿಯಾ	ಹಂಪಿಯ ಸಪ್ತಪ್ರಾಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಯಾಸ್	ಪೋರ್ಚುಗಲ್	ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಾಂಶ (Quick Points)

• ರಾಜಧಾನಿ: ಹಂಪಿ (ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ).
• ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ: ವಿಜಯನಗರ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿ (ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳು).
• ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ: 1565ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧ (ರಕ್ಕಸ ತಂಗಡಿ).
• ನಾಣ್ಯ: ಚಿನ್ನದ ವರಹ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ನಿಮಗೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.